Σεμινάριο 2008
Το εργαστήριο συντήρησης βιβλίων και χειρογράφων διοργάνωσε τέσσερα πενθήμερα (2 πρακτικά – 2 θεωρητικά) εκπαιδευτικά σεμινάρια στο εργαστήριο συντήρησης κατά το μήνα Σεπτέμβριο 2008.
- ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΕΣ 1500 - 1800
(Καθηγητής: professor Nicholas Pickwoad)
Ημερομηνία: 1-5 Σεπτεμβρίου 2008 | Θέσεις: 12 | Κόστος παρακολούθησης: 520 € Ευρωπαϊκές βιβλιοδεσίες από το τέλος του μεσαίωνα έως την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης. Θα μελετηθούν πρωτότυπες βιβλιοδεσίες προκειμένου να διερευνηθούν οι σκοποί και οι προθέσεις της εμπορικής διάστασης των βιβλιοδεσιών. Μεγάλο μέρος του σεμιναρίου θα αφιερωθεί στην αναγνώριση και περιγραφή των διαφορών στις ευρύτερες κατηγορίες εμπορικών βιβλιοδεσιών και στην δυνατότητα ταύτισης των βιβλιοδεσιών από διαφορετικές χώρες, πόλεις, ακόμη και εργαστήρια χωρίς αναφορά στην διακόσμηση. Θα εξεταστούν τα διάφορα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν και η σημασίας τους, καθώς επίσης και η κατηγοριοποίηση των βιβλιοδεσιών κατά κατασκευαστικό τύπο. Τέλος θα διερευνηθεί το πώς οι τύποι αυτοί εξελίχθηκαν στους τρεις αιώνες που καλύπτει το σεμινάριο. Παρ’ όλο που η εξέλιξη της διακόσμησης των βιβλιοδεσιών θα αναφερθεί, δεν θα αποτελέσει μείζον κομμάτι των εργασιών. Το σεμινάριο αποτελείται από δέκα ενότητες διαλέξεων με προβολή διαφανειών (συνολικά περισσότερες από 800) διάρκειας 90 λεπτών η κάθε μία. Οι διαλέξεις θα συμπληρωθούν από απογευματινές εργαστηριακές παρουσιάσεις στη βιβλιοθήκη της Μονής, όπου θα εξεταστούν και θα συζητηθούν πρωτότυπα παραδείγματα βιβλιοδεσιών. Το ακριβές πρόγραμμα του θεωρητικού σεμιναρίου είναι στην διάθεση των ενδιαφερομένων.
- ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΕΥΚΑΜΠΤΩΝ ΚΑΙ ΗΜΙ-ΕΥΚΑΜΠΤΩΝ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΩΝ
(Καθηγητής: professor Flavio Marzo)
Ημερομηνία: 8-12 Σεπτεμβρίου 2008 | Θέσεις: 8 | Κόστος παρακολούθησης: 520 € Η περγαμηνή ήταν ανέκαθεν ένα δημοφιλές και ευπροσάρμοστο υλικό στην ιστορία της κατασκευής βιβλιοδεσιών. Χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν κυρίως ως μέσο για την γραφή χειρογράφων αλλά και ως κάλυμμα βιβλίων, ως νεύρα στήριξης της ραφής ή ως φόδρα της ράχης. Στις μέρες μας έχει καθιερωθεί ως υλικό συντήρησης, κυρίως για την εξωτερική κάλυψη βιβλίων, λόγω της σταθερότητας, της αντοχής και της ευπλαστότητάς του. Σε αυτό το πενθήμερο σεμινάριο θα κατασκευάσουμε μερικά δείγματα βιβλιοδεσιών όπου η περγαμηνή θα είναι η βάση της δομής τους. Βασιζόμενοι σε πραγματικές ιστορικές βιβλιοδεσίες που προέρχονται από την Ιταλία και την ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, θα παραχθούν 3 διαφορετικές εύκαμπτες και ημι-εύκαμπτες περγαμηνές βιβλιοδεσίες, εντός των πλαισίων της σύγχρονης θεωρίας συντήρησης.
Οι εύκαμπτες και ημι-εύκαμπτες περγαμηνές βιβλιοδεσίες έχουν μελετηθεί και εξελιχθεί ιδιαίτερα από αναγνωρισμένους συντηρητές, όπως ο Chris Clarkson και ο Prof.Nicholas Pickwoad. Η πλημμύρα της βιβλιοθήκης της Φλωρεντίας και οι εμπειρίες που συγκεντρώθηκαν τη δεκαετία του ’60 κατόπιν της πλημμύρας, παρείχαν τη δυνατότητα να μελετηθούν υπό συνθήκες εκτάκτου ανάγκης, πολλοί διαφορετικοί τύποι βιβλιοδεσιών. Αποδείχθηκε πως οι εύκαμπτες βιβλιοδεσίες με χαρτί και περγαμηνή είναι οι πιο ανθεκτικές και προσαρμοστικές στις καταστροφικές επιπτώσεις της πλημμύρας. Η ευπλασία της κατασκευής αυτής, που δεν περιορίζεται από σκληρά και δύσκαμπτα στρώματα κόλλας στη ράχη του βιβλίου, προστάτευε το σώμα του βιβλίου άψογα, και είχε και ως αποτέλεσμα να μπορούν να γίνουν πιο απλές και λιγότερο διεισδυτικές οι εργασίες συντήρησης.
Δείγμα αντιγράφου ημι-εύκαμπτης περγαμηνής βιβλιοδεσίας.
- ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑ
(Καθηγητής: John Mumford)
Ημερομηνία: 15-19 Σεπτεμβρίου 2008 | Θέσεις: 8 | Κόστος παρακολούθησης: 520 € Το πενθήμερο αυτό σεμινάριο αποτελεί μια εισαγωγή στη Βυζαντινή βιβλιοδεσία. Το μοντέλο που θα κατασκευαστεί βασίζεται σε μία βυζαντινή βιβλιοδεσία του 15ου αιώνα από το ελληνικό χειρόγραφο που βρίσκεται στη Βρετανική Βιβλιοθήκη Royal.1.A.xv (Βίβλος, Οσίου Νείλου σχόλια επί του Άσματος των Ασμάτων).
Το πρακτικό αυτό σεμινάριο θα καλύπτει όλα τα στάδια κατασκευής αυτής της βιβλιοδεσίας. Μέσα από πρακτικές επιδείξεις οι παρακολουθούντες θα έχουν την δυνατότητα να μάθουν τις τεχνικές της βυζαντινής βιβλιοδεσίας και να τις εφαρμόσουν, ξεκινώντας από την ραφή των τετραδίων, το ράψιμο των χαρακτηριστικών κεφαλαριών, την προετοιμασία των πινακίδων, την επικάλυψη με δέρμα μέχρι και την κατασκευή των κλείστρων και τη διακόσμιση με σφραγίδες που έχουν αντιγραφεί από τα μοτίβα της βιβλιοδεσίας αυτής.
Δείγμα του αντίγραφου μοντέλου της βιβλιοδεσίας του Royal 1A.xv.
- ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑ-ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΕΣ
(Καθηγητές: Δρ.Γ.Μουδαλής & Δρ.Α.Βέλιος)
Ημερομηνία: 22-26 Σεπτεμβρίου 2008 | Θέσεις: 12 | Κόστος παρακολούθησης: 520 € Το πενθήμερο αυτό σεμινάριο είναι μοιρασμένο σε δύο αλληλένδετες ενότητες που θα αναπτυχθούν παράλληλα. Η πρώτη ενότητα θα εστιάσει στα τεχνικά και διακοσμητικά χαρακτηριστικά των βυζαντινών και μεταβυζαντινών βιβλιοδεσιών και την εξέλιξη τους στον χρόνο και τον χώρο. Θα εξεταστεί η σχέση τους με άλλες βιβλιοδετικές παραδόσεις της Ανατολικής Μεσογείου και της Δυτικής Ευρώπης έτσι ώστε να αναδειχθούν οι ομοιότητες, οι διαφορές και οι επιδράσεις.
Τέλος, θα γίνει αναφορά στα στοιχεία εκείνα των οποίων η γνώση είναι ικανή και αναγκαία συνθήκη για την συστηματική καταγραφή και μελέτη τους. Η ενότητα αυτή αποτελείται από 8 διαλέξεις των 90 λεπτών και από απογευματινές εργαστηριακές παρουσιάσεις από τη συλλογή της βιβλιοθήκης των εντύπων και χειρογράφων της Μονής.
Η δεύτερη ενότητα θα ασχοληθεί με την διαχείριση και αποθήκευση πληροφοριών σχετικών με τις βιβλιοδεσίες. Φέτος η ενότητα αυτή έχει προσδιοριστεί έτσι ώστε να συμπεριλάβει πρόσφατες καινοτομίες στην χρήση XML για την καταγραφή βιβλιοδεσιών. Παράλληλα με μια σύντομη αναφορά στις σχεσιακές βάσεις δεδομένων, η ενότητα αυτή θα εστιάσει κυρίως σε θέματα όπως α) το εννοιολογικό διαδίκτυο και η XML, β) εμπορικές επιλογές προγραμμάτων βάσεων δεδομένων και επιλογές ανοιχτού λογισμικού για αρχεία XML γ) προκήρυξη θέσεων προγραμματιστών και διαχειριστών XML βάσεων δεδομένων, δ) μακροπρόθεσμη διατήρηση ψηφιακών XML αρχείων. Μεγάλο μέρος θα αφιερωθεί στην ανάπτυξη μίας δομής δεδομένων (data structure) XML για την καταχώρηση στοιχείων σχετικών με τις βιβλιοδεσίες. Η ενότητα αυτή αποτελείται από 2 διαλέξεις των 90 λεπτών και οκτώ εργαστήρια αντίστοιχης διάρκειας. Για την συμμετοχή είναι επιθυμητή η βασική γνώση χρήσης των βάσεων δεδομένων.
Το ακριβές πρόγραμμα του θεωρητικού σεμιναρίου είναι στην διάθεση των ενδιαφερομένων
Φωτογραφίες από τα Σεμινάρια 2008
