Δραστηριότητες
Δραστηριότητες και προτεινόμενα προγράμματα συντήρησης για τη βιβλιοθήκη της Μονής Πάτμου.
Ψηφιοποίηση των μικροφίλμ
Το αρχείο των μικροφίλμ αριθμεί περί τα 370 ρολά, 355mm σε ασπρομαυρα αρνητικά. Υπάρχει μόνο ένα αντίγραφο από το κάθε ένα, το οποίο και χρησιμοποιείται για τις αναπαραγωγές προς τους ερευνητές. Η φωτογραφική καταγραφή των θησαυρών της Μονής ξεκίνησε το 1965 και μέχρι σήμερα το μεγαλύτερο μέρος της συλλογής των χειρογράφων έχει ολοκληρωθεί. Τα αντίγραφα προετοιμάζονται εντός της Μονής στο φωτογραφικό της εργαστήριο, το οποίο είναι εξοπλισμένο με αντιγραφικό μικροφίλμ και μηχάνημα εμφάνισης. Εναλλακτικά, παράγονται φωτοτυπίες από τα μικροφίλμ. Η φθορά όμως που έχουν υποστεί τα μικροφίλμ, ο παλαιάς τεχνολογίας εξοπλισμός που ήδη χρειάζεται συντήρηση και η εξέλιξη της τεχνολογίας και των μεθόδων καταγραφής και αποτύπωσης με ψηφιακά μέσα, καλούν την άμεση προσοχή μας και τον εκσυγχρονισμό του υλικού.
Ένα πρόγραμμα ψηφιοποίησης ξεκίνησε το 2003 με μερική χρηματοδότηση από το Society for the Preservation of Greek Heritage (SPGH), το οποίο χρησιμοποιήθηκε για την αγορά βασικού εξοπλισμού και ψηφιακής μηχανής, την δημιουργία interface για την απεικόνιση ψηφιακών αντιγράφων των χειρογράφων και την οργάνωση της ψηφιακής μετατροπής των μικροφίλμ. Μια προσφορά του 2005 από ειδικευμένο εργαστήριο ψηφιοποίησης μικροφίλμ υπολόγισε το κόστος της εργασίας αυτής στο ποσό των €35,000 – €40,000.
Πρόγραμμα Απεντόμωσης
Η δράση εντόμων στο περιβάλλον της Μονής είναι ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι συλλογές της βιβλιοθήκης και των θησαυρών της Μονής. Τα σαράκια είναι από τα πιο συνηθισμένα ζωύφια που κάνουν την εμφάνισή τους και έχουν προκαλέσει ανεπανόρθωτες καταστροφές κατα καιρούς σε χειρόγραφα, έντυπα και αρχειακά έγγραφα της Μονής.
Η διαρκής ύπαρξη αυτού του προβλήματος επικαλεί την άμεση δράση μας και έρευνες σχετικά με την σωστή αντιμετώπισή του βρίσκονται σε εξέλιξη. Η αρχή της εξολόθρευσής των εντόμων (αυγά, κάμπιες και ενηλικιωμένα έντομα) στηρίζεται στην λογική της αφαίρεσης του οξυγόνου από το περιβάλλον τους. Ένα βιβλίο πχ. τοποθετείται σε μια ερμητικά κλεισμένη σακούλα. Τα επίπεδα οξυγόνου μειώνονται στο 0.2% και κατόπιν 20 περίπου ημερών, οποιοδήποτε έντομο μέσα σε αυτό το περιβάλλον έχει νεκρώσει. Είναι μια μέθοδος αρκετά διαδεδομένη από συντηρητές παγκοσμίως και αποδεκτή για την ασφάλειά της τόσο για τους συντηρητές που την εφαρμόζουν όσο και για τα βιβλία/ αντικείμενα και αποτελεί πλέον μία από τις προτεραιότητες δράσης του εργαστηρίου συντήρησης χειρογράφων και βιβλίων της Μονής. Το κόστος του εξοπλισμού για την έναρξη των απαραίτητων εργασιών απεντόμωσης υπολογίζεται περίπου στις €15,000 –€20,000.
Ένας μεγάλος αριθμός έντυπων βιβλίων του 16ου και 17ου αιώνα βρέθηκαν στο παρεκκλήσι του Αγ.Νικολάου του Γέρου στην Πάτμο τον Μάρτιο του 2006, τα οποία φέρουν φθορές και βρίσκονται σε ενεργή κατάσταση κινδύνου από έντομα.
Εξοπλισμός απεντόμωσης
Αντικείμενο υπό απεντόμωση μέσα σε ειδική σακούλα.